Een prothese kan scheuren, breken of een kunsttand verliezen. Soms ontstaat de schade plotseling door een val. Soms is een breuk het eindpunt van een proces dat al langer speelde, zoals een veranderde pasvorm, slijtage of een ongelijkmatige beet.

Belangrijk: een gebroken prothese moet niet alleen worden gelijmd. Eerst moet worden beoordeeld waarom zij is gebroken. Anders kan dezelfde breuk opnieuw ontstaan of kan de pasvorm verder verslechteren.

Welke soorten schade komen voor?

een haarlijnscheur in de roze kunststof;
een volledige breuk in twee of meer delen;
een losgeraakte kunsttand of kies;
een afgebroken rand;
een gebroken of verbogen haakje van een gedeeltelijke prothese;
een scheur rond een drukknop, locator, clip of stegconstructie;
slijtage of loskomen van bevestigingsonderdelen van een klikgebit;
een vervormde prothese door hitte of verkeerd bewaren.

De meest voorkomende oorzaken

1. Vallen of stoten

Kunsthars is sterk, maar niet onbreekbaar. Een prothese die op een tegelvloer, stenen wasbak of tafelrand valt, kan direct breken. Ook een kleine val kan een onzichtbare scheur veroorzaken die later groter wordt.

2. Een veranderde pasvorm

De tandeloze kaak blijft slinken. De prothese blijft even groot en krijgt daardoor op sommige plaatsen minder steun. Tijdens kauwen kan zij dan heel licht doorbuigen of kantelen. Deze herhaalde belasting kan na verloop van tijd een scheur veroorzaken, vaak rond het midden van een bovenprothese of bij dunne delen.

3. Een ongelijkmatige beet

Als enkele kunsttanden eerder contact maken dan andere, wordt de kauwkracht niet gelijk verdeeld. Een volledige prothese ligt los op het slijmvlies en moet daarom zo evenwichtig mogelijk worden belast. Een storend contact kan de prothese laten kantelen en plaatselijk overbelasten.

4. Slijtage en materiaalveroudering

Een prothese wordt dagelijks belast, schoongemaakt en blootgesteld aan temperatuurverschillen. Kunsttanden en basismateriaal slijten. Oudere kunststof kan kwetsbaarder worden, vooral wanneer de prothese eerder is gerepareerd of erg dun is.

5. Knarsen of klemmen

Onbewust hard op elkaar klemmen of knarsen kan veel kracht op kunsttanden en prothesebasis zetten. Bij een gedeeltelijke prothese kunnen ook de eigen tanden en metalen onderdelen extra worden belast.

6. Zeer hard of taai voedsel

Op harde pitten, botjes, noten of ander zeer hard materiaal bijten kan een kunsttand of kunststof beschadigen. Grote taaie happen kunnen een loszittende prothese laten kantelen.

7. Zelf aangebrachte veranderingen

Zelf vijlen, boren, buigen of materiaal onder de prothese aanbrengen verzwakt de constructie en verandert de drukverdeling. Huishoudlijm kan de breukvlakken beschadigen en is niet bedoeld voor gebruik in de mond.

8. Verlies of verandering van eigen tanden

Bij een plaat- of frameprothese verandert de steun wanneer een eigen tand losraakt, wordt getrokken of verschuift. Daardoor kan de prothese anders worden belast. Een framehaakje kan breken als het steeds wordt verbogen of wanneer de prothese niet meer volledig past.

9. Belasting rond implantaatonderdelen

Bij een klikgebit zitten uitsparingen en bevestigingsdelen in de prothese. Rond deze onderdelen kan minder kunststof aanwezig zijn. Een veranderde pasvorm, versleten matrix of ongelijk inklikken kan plaatselijk spanning veroorzaken.

Waarschuwingssignalen vóór een breuk

Een breuk komt niet altijd zonder waarschuwing. Laat de prothese controleren bij:

een zichtbaar lijntje of verkleuring in de kunststof;
een krakend of tikkend geluid;
een tand die beweegt;
een rand die dun, ruw of scherp wordt;
een prothese die ineens meer buigt of kantelt;
steeds terugkerende drukplekken;
een veranderde beet;
een haakje dat losser of verbogen voelt;
een klikgebit dat nog maar aan één kant goed vastklikt.

Wat doet u direct bij een breuk?

Stop met dragen wanneer er scherpe randen zijn, onderdelen loszitten of inslikken mogelijk is.
Bewaar alle delen. Neem ook een losgeraakte tand, haakje of clip mee.
Maak de delen voorzichtig schoon met water; schuur de breukvlakken niet.
Gebruik geen secondelijm, hobbylijm of reparatieset.
Neem contact met ons op en vertel welk type prothese beschadigd is en of u pijn of wondjes heeft.
Draag uw oude reserveprothese alleen als deze nog veilig en passend is. Forceer niets in de mond.

Heeft u een scherp deel ingeslikt, problemen met ademhalen of een wond die flink blijft bloeden? Zoek dan direct medische hulp.

Waarom niet zelf lijmen?

Een professionele reparatie vereist dat de delen exact in de oorspronkelijke stand worden teruggezet. Een kleine verschuiving kan de beet en pasvorm veranderen. Lijm kan bovendien in de breuklijn trekken, waardoor het laboratorium minder goed kan repareren. Sommige lijmen geven schadelijke stoffen af of veroorzaken irritatie.

Een thuisreparatie kan dus niet alleen opnieuw breken, maar ook wondjes, een verkeerde beet en extra reparatiekosten veroorzaken.

Hoe beoordelen wij de schade?

We bekijken:

waar en hoe de prothese is gebroken;
of alle onderdelen aanwezig zijn;
de pasvorm op de kaak;
de beet en verdeling van contacten;
slijtage en leeftijd van de prothese;
eerdere reparaties;
de toestand van mondslijmvlies, eigen tanden en implantaten;
of een afdruk nodig is voor een veilige reparatie.

Soms kan een eenvoudige breuk zonder nieuwe afdruk worden hersteld. Bij ontbrekend materiaal, een slechte pasvorm of een gedeeltelijke prothese kan een afdruk nodig zijn. Bij een klikgebit moet rekening worden gehouden met drukknoppen, clips, matrices of een steg.

Repareren, verstevigen, opvullen of vervangen?

Alleen repareren

Dit kan passend zijn wanneer de prothese verder goed zit, de breukvlakken compleet zijn en de oorzaak een eenmalige val was.

Repareren en de pasvorm herstellen

Wanneer kaakslinking en ruimte onder de prothese bijdragen aan de breuk, kan naast reparatie een afdruk en rebasing nodig zijn. Daarmee wordt de belasting weer beter verdeeld.

Beet aanpassen

Bij ongelijkmatige contacten moet de beet worden gecontroleerd en zo nodig gecorrigeerd. Alleen de scheur dichtmaken neemt de oorzaak dan niet weg.

Verstevigen

In specifieke situaties kan een versterking worden overwogen. Een versteviging is geen vervanging voor een goede pasvorm en beet.

Een nieuwe prothese

Bij sterke slijtage, meerdere eerdere breuken, veel materiaalverlies of een sterk veranderde mond kan vervanging duurzamer zijn dan opnieuw repareren.

Verschil per type prothese

Volledig kunstgebit

Een scheur, breuk of losgeraakte tand kan vaak worden gerepareerd. De KNMT onderscheidt reparaties met en zonder afdruk. Welke methode nodig is hangt af van de schade en pasvorm.

Plaat- of frameprothese

Een kunststof plaat kan scheuren; een frame kan ook een haakje, steun of ander metalen deel verliezen. Metaalreparaties vragen gespecialiseerde beoordeling. Buig een haakje nooit zelf terug.

Klikgebit

Bij een klikgebit kunnen naast kunststof ook retentieonderdelen slijten of losraken. De reparatiemethode hangt af van het systeem en van de vraag of een afdruk of tijdelijke demontage van een steg nodig is.

Hoe voorkomt u schade?

reinig de prothese boven een met water gevulde wasbak of zachte handdoek;
gebruik nooit heet water of de vaatwasser;
bewaar de prothese veilig buiten bereik van kinderen en huisdieren;
bijt niet op zeer harde voorwerpen en gebruik de prothese niet als gereedschap;
laat loszitten, klapperen en veranderde beet tijdig controleren;
kom periodiek op controle;
laat knarsen of klemmen beoordelen;
forceer een plaat, frame of klikgebit nooit op zijn plaats;
bewaar een oude bruikbare prothese als reserve.

Kosten en vergoeding

De vergoeding verschilt per type prothese, verzekeringsland, polis en reparatie. In Nederland wordt reparatie van een volledige prothese vaak vanuit de basisverzekering vergoed, waarbij eigen risico en voorwaarden kunnen gelden. Reparatie van een gedeeltelijke prothese kan anders zijn geregeld. Bekijk Vergoeding Nederland of Vergoeding België. Wij beoordelen eerst de schade en informeren u zo duidelijk mogelijk over de vervolgstap.

Veelgestelde vragen

Kan een gebroken kunstgebit dezelfde dag worden gerepareerd?

Dat is soms mogelijk, maar hangt af van het tijdstip, de schade, het type prothese en de vraag of een afdruk of speciale onderdelen nodig zijn. Bel zo vroeg mogelijk en neem alle delen mee.

Kan ik de prothese blijven dragen als er alleen een klein scheurtje zit?

Dat is niet verstandig zonder beoordeling. Een kleine scheur kan snel doorscheuren en een scherpe rand kan het slijmvlies beschadigen.

Waarom breekt mijn prothese steeds op dezelfde plaats?

Dan is vaak meer aan de hand dan pech, bijvoorbeeld een slechte pasvorm, ongelijkmatige beet, te dun materiaal of knarsbelasting. De oorzaak moet worden onderzocht.

Moet ik ook komen als alleen een tand los is?

Ja. Bewaar de tand als u die heeft. We beoordelen of deze veilig kan worden teruggeplaatst en waarom hij is losgeraakt.

Afspraak bij schade

Ga naar afspraak en contact of bel ons. Vermeld of het gaat om een volledige prothese, plaat, frame of klikgebit en of u alle onderdelen nog heeft.

Bronnen

Deze pagina geeft algemene informatie. Of reparatie veilig en duurzaam mogelijk is, kan pas worden bepaald nadat wij de prothese en uw mond hebben onderzocht.